Geïnspireerd door een nota opgesteld door de fractie van D66 in Utrecht ben ook ik tot de conclusie gekomen dat het huidige re-integratiebeleid niet voldoet. Het beleid gaat er van uit dat iedereen moet worden begeleid. Een begeleiding die in veel gevallen in de ogen van D66 betutteling is.

De geldende praktijk is dat als burgers een bijstanduitkering aanvragen, er een heel apparaat in gang wordt gezet om de uitkeringsgerechtigde terug te leiden naar de arbeidsmarkt. De resultaten daarvan zijn erg mager vindt D66. Al deze dure inspanning brengt slechts iets meer dan 20% van de uitkeringsgerechtigden terug naar duurzaam werk.

Het UWV meldde onlangs dat er ook heel nieuwe groepen zich zeer binnenkort gaan aandienen bij de loketten van de sociale diensten. Het gaat dan om (vaak jonge) wat hoger opgeleiden met minstens enkele jaren werkervaring. Door de economische omstandigheden raken zij hun baan kwijt, maar als binnen enige tijd de economie weer aantrekt, zullen zij snel weer een baan vinden.

D66 vertrouwt op de eigen kracht van mensen. Bepaalde groepen mensen hebben echt geen hulp nodig hebben in de vorm van jobcoaches, sollicitatietrainingen en zo meer. Zij zijn goed in staat om zelf te beslissen op welke manier zij terugkeren naar de arbeidsmarkt. D66 wil dat de sociale dienst mensen de keuze gaat bieden, tussen een duur traject met begeleiding en een traject zonder ondersteuning. Bij dat laatste traject hoort dan 20 uur in de week sociaal nuttig werk, waar dan weer een extra beloning (van b.v. € 200,-) tegenover staat. Ook voor veel 'sociale' werkgevers is dit een mogelijkheid om extra sociaal nuttig werk te laten doen tegen lage kosten.

Op deze manier houden de uitkeringsgerechtigden hun werkritme en worden zelf verantwoordelijk voor hun terugkeer naar werk.

Aantrekkelijkheidsfactor

Voor uitkeringsgerechtigden uit de ‘hogere’ doelgroepen is dit systeem erg aantrekkelijk. Zij worden niet “lastig gevallen” met nodeloze trajecten, met verplichte sollicitaties op banen waar velen anderen ook tevergeefs op solliciteren. Het betreft banen die in veelal niet matchen met de opleiding en werkervaring van de uitkeringsgerechtigden. Zij hebben nu de keuze te focussen te reageren op wel matchende banen. Er ontstaat nauwelijks een gat in hun CV, zij behouden hun werkritme en doen aanvullende werkervaring op. Zij ontvangen door de werkgeverspremie van € 200,- ook netto meer dan de voormalige vangnetbaan. Een duidelijke incentive tot solliciteren (dus positieve uitstroom) blijft aanwezig.

Voor werkgevers, omdat zij werknemers kunnen aantrekken die beter opgeleid en gemotiveerd zijn dan de traditionele doelgroepen van de LoonKostenSubsidie banen. Niet uitgesloten moet worden dat organisaties zich hier door dermate kunnen ontwikkelen dat er reguliere arbeidsplaatsen tot stand komen.

• Het moet wel duidelijk zijn dat het gaat om nuttige en additionele werkzaamheden. Dit wordt ambtelijk getoetst.
• De werkgever betaalt een eigen bijdrage van € 200. Dit dekt de kosten excl. werkgeverslasten van de toeslag. Een termijn van 9 maanden maakt dat werkgevers ook duidelijk werk-voordeel hebben van een u/g met plan baan. Er is een goede verhouding tussen inwerkperiode en werkperiode.

Voor de gemeente omdat de uitvoeringskosten voor de gemeente laag zijn. De basisuitkering wordt bij een gewone WWBuitkering gedekt uit het I deel. Het W-deel blijft praktisch onaangetast, op € 100 per maand na) en blijft dus beschikbaar voor de ‘andere’ re-integratie trajecten. Er is een minimum aan controle en handhaving nodig. Omdat een planbaan een hoger inkomen biedt dan een uitkering helpt het wellicht uitkeringsgerechtigden schuldenvrij te blijven. Er zal dus minder, dure, schuld hulpverlening moeten worden ingezet.

Beoordeling

Bij de beoordeling van dit plan moet men niet vergeten dat onder de huidige wetgeving re-integratietrajecten elkaar vaak opvolgen. De gemiddelde trajectduur is 12 maanden. Als twee of meer trajecten elkaar opvolgen worden de kosten opeens aanmerkelijk hoger.

Het eindbedrag van het plan lijkt hoog. Dit komt omdat het een traject van 3 jaar betreft, en een investering in de toekomst. Zoals uit de staat blijkt, zijn de kosten op jaarbasis zeer laag te noemen. De besparingen die met keuzebanen bereikt worden zijn in de eerste plaats besparingen op het I deel. Daar profiteert in de eerste plaats het rijk van, omdat Utrecht minder geld kwijt is aan re-integratie, en dus een lager W deel zal ontvangen.

Door de duidelijke incentive die er qua inkomen in zit wordt uiteindelijk ook een besparing op het I deel bereikt. De belastingbetaler is er niet bij gebaat welke overheid minder geld kwijt is aan Wet Werk en Bijstand en re-integratie. De belastingbetaler is erbij gebaat dat er minder geld wordt uitgegeven aan de Wet Werk en Bijstand en re-integratie. Een recessie is altijd een tijdelijk verschijnsel. Veel mensen uit onze doelgroep zullen bij het aantrekken van de economie een reguliere baan kunnen vinden, of een eigen bedrijf starten.

Het plan gaat wel uit van de veronderstelling dat ook de doelgroep van de keuzebaan een traject volgt bij Werk loont! De ervaring leert dat dit traject een goede kans biedt op snelle terugkeer naar de reguliere arbeidsmarkt, en inzicht geeft in de eigen mogelijkheden en vaardigheden. Aanbieden van een keuzebaan moet wat ons betreft daarom ook tot de positieve uitstroom uit Werk loont! gerekend worden.

Re-integratie volgens D66